Terug naar de kern: Erasmus+ voor onderwijs en Europese waarden
Om te beginnen: de rapporteur focust in zijn amendementen meer op Europese waarden, zoals fundamentele rechten en de democratie. Neth-ER schreef eerder al dat het commissievoorstel vooral focust op skills voor de arbeidsmarkt: Europese identiteit, burgerschap en zelfontplooiing komen daarin minder naar voren. Rapporteur Zdrojewski draait deze prioriteiten duidelijk om en positioneert de Europese Onderwijsruimte steeds naast de Union of Skills. Ook is 'toegevoegde waarde voor Europa' een belangrijk criterium: projecten in Erasmus+ moeten een duidelijke Europese impact hebben. Europese impact is weliswaar een breed begrip: mobiliteit valt hier logischerwijs onder, maar ook acties die Europese transparantie- en erkenningsinstrumenten versterken vallen onder deze noemer.
Meer budget en meer budgetzekerheid – of toch niet?
Zdrojewski omarmt de eerdere oproep van het Parlement voor een Erasmus+ budget van 47,39 miljard euro. Bovendien wil de rapporteur vasthouden aan budget earmarking: een sectorale onderverdeling van het totale budget, zowel binnen Erasmus+ algemeen, als binnen onderwijssectoren. Dit staat haaks op het eerdere Commissievoorstel: dat liet verdere verdeling van het budget geheel achterwege, onder het mom van flexibilisering en inspelen op de actualiteit. Zdrojewski onderschrijft de nood aan een flexibiliteitsmarge, maar acht het van belang om de sectoren en begunstigden transparantie en zekerheid te bieden. Zdrojewski hekelt daarnaast ook de hervormde pijlerstructuur in het Commissievoorstel: dit mag niet leiden tot minder controle en inspraak voor de Raad en het Parlement. Verdere noten over het budget: Zdrojewski stelt voor om het aandeel van sport van 1,9% naar 4,1% van het budget te verhogen. Het aandeel voor volwassenenonderwijs gaat dan juist naar beneden, van 5,8% in het huidige budget naar 5,2%. Bovendien valt het aandeel voor onderwijs an sich bijna 10% lager uit: van 83% nu naar 73,4%, wat een impact heeft op de absolute bedragen voor zowel het beroeps- als het hoger onderwijs.
Partnerschappen en beroepsonderwijs
Het conceptrapport geeft, net als de opinie van de Raad, gehoor aan de vraag om expliciete erkenning van Centres of Vocational Excellence (CoVE’s) en de oproep deze te blijven ondersteunen: een nieuwe overweging (recital) wordt hieraan gewijd. Ook in artikel 6 van de verordening pleit het rapport van Zdrojewski expliciet voor voortgezette steun aan deze initiatieven. De Commissie bleef in haar voorstel afgelopen zomer vaag over het ondersteunen van "partnerschappen die voortbouwen op" onder andere CoVE’s en universiteitenallianties. Bovendien benoemt het rapport het belang van CoVE's voor het beroepsonderwijs in artikel 2. Ook introduceert Zdrojewski een definitie van beroepsonderwijs. Deze definitie is opvallend smal en beperkt zich tot het “bijbrengen van kennis, vaardigheden en competenties die nodig zijn voor bepaalde beroepen, of, in bredere zin, voor de arbeidsmarkt.”
Synergiën met het Horizon Europe en het Europees Concurrentievermogenfonds
Het rapport legt veel nadruk op benodigde synergiën met het Europees Concurrentievermogenfonds (ECF) en Horizon Europe. Terwijl de Raad deze verbindingen als een mogelijkheid ziet, stelt dit rapport dat het programma deze actief moet opzoeken. Dit is cruciaal voor de Europese Universiteitenallianties en voor de CoVE's. Zo zouden bijvoorbeeld de voorgestelde Erasmus+ beurzen of TEDO's co-financiering van het ECF ontvangen. Voor het verhogen van de toegevoegde waarde van het programma en voor het bevorderen van simplificatie zijn synergiën met nationaal beleid ook van belang.
Meten is weten: verplicht rapporteren over leermobiliteit en inclusie
Opvallend is dat de rapporteur een gehele bijlage toevoegt over verplichte rapportage-eisen om Erasmus+ beter te evalueren. Verplichte metingsmaatregelen zouden zowel gelden voor begunstigden en waar van toepassing, ook voor lidstaten. Rapportages gaan over het aantal deelnemers en instellingen aan leermobiliteit, het aantal kansarme deelnemers en het aantal acties dat aan de klimaatdoelen bijdraagt. Ook de ervaring van deelnemers en instellingen moet gemeten worden, onder meer op het Europese samenhorigheidsgevoel en simplificatie van procedures.
Aanscherping van regels op associatie
De regels voor associatie van derde landen moet de verordening uitgebreider vastleggen. Net zoals de Raad, stelt de rapporteur dat ‘gedeeltelijke associatie’ in principe als tussenstap dient. Het respecteren van de gemeenschappelijke waarden geldt hiervoor als een verplicht voorwaarde. Ook komen bepaalde landen niet in aanmerking voor ‘gedeeltelijke’ associatie als zij in het verleden al geassocieerd zijn geweest met Erasmus+. Ten slotte stelt het rapport voor dat zowel het Parlement als de Raad vaker mogen meekijken met deze associatieprocedures.
Context
De Europese Commissie publiceerde in juli 2025 haar voorstel voor het volgende Erasmus+ programma als onderdeel van het breder voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor 2028-2034. Neth-ER publiceerde in december 2025 een reactie op dit voorstel. Eerder in mei 2026 nam de Raad van de EU haar gedeeltelijke algemene benadering aan, zonder financiële en andere horizontale zaken die in het kader van het MFK apart worden onderhandeld. Het ontwerprapport van Zdrojewski wordt op 3 juni 2026 besproken in de CULT-commissie, waarna tot 10 juni amendementen kunnen worden ingediend. Na plenaire stemming dient die positie als basis voor verdere onderhandelingen tussen de instellingen in de trilogen.
