02 april 2026
Beleidsmedewerker
Meer informatie nodig? Stel uw vraag aan één van onze medewerkers
Volgens een recent white paper van de European Research Council (ERC) bestaan er nog altijd duidelijke verschillen in deelname en succespercentages tussen widening‑landen en andere lidstaten. Deze verschillen komen volgens het ERC voort uit structurele barrières, zoals beperkte onderzoeksfinanciering, zwakkere internationale netwerken en verschillen in nationale onderzoek en ontwikkeling (O&O)‑investeringen. Tegelijkertijd benadrukt het ERC dat alle maatregelen om deze kloof te verkleinen het kernprincipe van het programma moeten respecteren: projecten worden uitsluitend geselecteerd op basis van wetenschappelijke excellentie. Dit principe is volgens het ERC essentieel voor de internationale reputatie van de organisatie en moet onaangetast blijven.
Volgens een recent rapport van de European Research Council (ERC) ontvangen widening‑landen nog altijd slechts een beperkt deel van de ERC‑beurzen en blijven hun slagingspercentages achter bij die van andere lidstaten. Dit geeft het European Research Council (ERC) in zijn white paper aan. Hoewel de landen ongeveer een kwart van de EU-bevolking vertegenwoordigen, ontvangen zij slechts een twintigste van de ERC-beurzen. Daarnaast ligt het slagingspercentage in deze landen tussen de 1 en 7%, ruim onder het ERC-gemiddelde van ongeveer 11%. Nederland presteert juist bovengemiddeld, met een slagingspercentage van ongeveer 16%. Een resultaat dat volgens het ERC samenhangt met sterke nationale onderzoeksfinanciering, gevestigde onderzoeksnetwerken en een robuuste onderzoeksinfrastructuur, en dus geen toeval is.
De ongelijke verdeling van beurzen wordt volgens het ERC veroorzaakt door structurele, institutionele en culturele factoren. Zo investeren widening‑landen minder in onderzoek en ontwikkeling, hebben zij beperkte toegang tot internationale netwerken en ervaren onderzoekers taalgerelateerde drempels bij het schrijven van ERC‑aanvragen. De verschillen in nationale onderzoek en ontwikkeling (O&O)‑investeringen versterken deze kloof: landen als Duitsland zitten rond de Europese doelstelling van 3% van het bbp, terwijl landen als Slowakije, Roemenië en Bulgarije onder de 1% blijven.
Het ERC ondersteunt widening‑landen via verschillende instrumenten om deelname te vergroten. Lidstaten worden aangemoedigd om hun nationale investeringen in frontier research te verhogen en hun academische systemen te versterken. Daarnaast worden landen met lage slagingspercentages ondersteund via Europese fondsen zoals de Recovery and Resilience Facility en via versterkte onderzoeksnetwerken die onderzoekers begeleiden bij ERC‑aanvragen. Verschillende widening‑landen - waaronder Cyprus, Griekenland, Litouwen en Slovenië - hebben hun slagingspercentages inmiddels verdubbeld ten opzichte van het vorige kaderprogramma.
Widening of voluit Widening Participation and Spreading Excellence (SEWP), maakt deel uit van Horizon Europe. Het programma is een instrument om de onderzoeks- en innovatiekloof tussen Europese lidstaten te dichten en de deelname aan het kaderprogramma van instellingen uit de widening-landen te vergroten. Als onderdeel van de vierde pijler is er 5,4 miljard euro beschikbaar gesteld voor widening, wat uit een totaal budget van 16,3 miljard euro komt voor deze pijler. De white paper van het ERC analyseert de ongelijkheden in ERC deelname en succespercentages en biedt praktische oplossingen om het concurrentievermogen bij ERC-aanvragen te versterken - zonder afbreuk te doen aan het principe van wetenschappelijke excellentie.
Mede geschreven door Mike Unguryan