Een nieuw raamwerk
De Raad Concurrentievermogen van de EU heeft 29 mei 2026 een Commissieaanbeveling voor het eerste EU-kader voor wetenschapsdiplomatie goedgekeurd. Het voorgestelde kader moet lidstaten en belanghebbenden begeleiding op dit onderwerk en coördinatie bieden via strategische en ondersteunende maatregelen op EU-niveau. De vijf kerndoelen van het kader omvatten: de bescherming van democratische waarden en technologische soevereiniteit, versterking van de wetenschappelijke positie van de EU, bevordering van vertrouwen in wetenschap, inzet voor vrede en mensenrechten, en bijdrage aan de VN-duurzaamheidsdoelen (SDG's). De instellingen beogen hiermee ook de wereldwijde impact van EU-waarden zoals vrijheid, democratie, gelijkheid en de rechtstaat te beschermen en bevorderen.
Oude en nieuwe partners
Het nieuwe kader is gericht op zowel bestaande als nieuwe partners, met als doel bruggen te bouwen en een gezamenlijke positieve agenda te creëren die kennis omzet in vertrouwen en kansen. Niet-EU-partners krijgen via het kader een duidelijk stappenplan om samen te werken met de EU, op voorwaarde dat die samenwerking aansluit bij de ethische en strategische richtlijnen van de Raad.
Een centrale rol voor Horizon Europe
Horizon Europe vormt binnen dit nieuwe kader het belangrijkste instrument waarmee de EU internationale samenwerking in onderzoek vormgeeft. Het programma kan internationale samenwerking versterken en Europese onderzoekscapaciteit zichtbaar maken. Via dit programma kan de EU wetenschappelijke kennis delen met partners buiten Europa en tegelijk haar strategische belangen en kernwaarden beter bewaken. Al eerder kozen Canada, Zuid-Korea en Japan ervoor om toe te treden tot Horizon Europe. Deze stap toont vertrouwen in en gedeelde waarden rond vrijheid, democratie en een op regels gebaseerde internationale orde.
Context
De Raad Concurrentievermogen (Onderzoek en Ruimtevaart) is het forum waar ministers onderhandelen over Europese onderzoeks- en innovatiedossiers. Het voorstel dat de raad heeft aangenomen, bouwt voort op het rapport "A European Framework for Science Diplomacy", gepubliceerd in februari 2025. Op 27 februari 2026 diende de Commissie het voorstel in als onderdeel van een breder pakket over open en veilige internationale samenwerking in onderzoek en innovatie. De Raad had de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) eerder opgeroepen een Europese agenda voor wetenschapsdiplomatie te ontwikkelen.
Mede geschreven door Yentl Nooitgedagt
