09 september 2026
Senior beleidsmedewerker
Meer informatie nodig? Stel uw vraag aan één van onze medewerkers
De Europese Commissie heeft haar voorstel voor een Europese Innovatieverordening (European Innovation Act) gepubliceerd. De verordening introduceert nieuwe regels voor de aanbesteding van onderzoek en ontwikkeling en een geharmoniseerd kader voor de waardering van intellectueel eigendom. Daarmee wil de Commissie het testen, financieren en opschalen van innovaties in de EU eenvoudiger maken en verschillen tussen de lidstaten terugdringen.
Het voorstel van de Europese Commissie voorziet in een gestandaardiseerde, versnelde procedure voor de inkoop van onderzoek en ontwikkeling (in het Engels ‘R&D’-activiteiten). Daaronder valt onder meer precommerciële aanbesteding, waarbij de overheid geen eindproduct inkoopt, maar de ontwikkeling van een volledig nieuwe oplossing voor een maatschappelijk probleem. De Commissie verplicht publieke aanbesteders uniforme termijnen te hanteren voor de indiening en beoordeling van offertes. Daarbij geldt een maximale beoordelingstermijn van zestig dagen om de doorlooptijd tot gunning te verkorten. Dit moet de deelname van start-ups, scale-ups en andere innovatieve bedrijven bevorderen. Daarnaast introduceert de Commissie criteria die in de hele EU gelden voor innovatiegericht inkopen, zodat aanbesteders meer zekerheid krijgen over hoe zij naast prijs ook innovatie gerelateerde factoren kunnen meewegen.
Het voorstel bevat daarnaast een EU-voorkeursregeling voor de publieke aanbesteding van fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek en experimentele ontwikkeling. Dit moet private investeringen in innovatieve technologieën en producten uit de EU stimuleren, ervoor zorgen dat meer bedrijven in de EU blijven en zo hoogwaardige banen opleveren. Daarmee wil de Commissie het concurrentievermogen en de strategische autonomie van de Unie versterken. Ook innovaties uit landen die met de EU geassocieerd zijn, vallen onder de regeling.
Op het gebied van intellectueel eigendom (IE) zet het wetsvoorstel in op drie concrete maatregelen: 1) een EU-kenniscentrum voor financiering met IE als onderpand, ondergebracht bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO), 2) een geharmoniseerd Europees kader voor de waardering van IE en 3) een digitale marktplaats om de aan- en verkoop van IE te faciliteren. Volgens de Commissie wordt IE in de EU momenteel nog te weinig gebruikt als onderpand wanneer innovatieve bedrijven op zoek zijn naar financiering. Financiële instellingen in de EU blijven vasthouden aan meer traditionele vormen van onderpand, zoals tastbare bezittingen. Dat zou deels komen doordat een gestandaardiseerde methode ontbreekt om de waarde van het IE van een start-up of scale-up te bepalen. Voor bedrijven waarvan de waarde met name in hun IE besloten ligt, is het daarom lastiger om in de EU voldoende financiering aan te trekken. De Commissie wil deze structurele belemmeringen wegnemen en zo de toegang tot financiering voor innovatieve bedrijven in de EU verbeteren.
Een aantal onderwerpen dat op basis van de publieke consultatie en call for evidence werd verwacht, staat uiteindelijk niet in het wetsvoorstel. Lidstaten krijgen geen streefdoel om een bepaald deel van hun aanbestedingsbudget te besteden aan precommerciële en innovatiegerichte aanbestedingen. Daarnaast zijn er geen bepalingen ter versterking van de toegang tot infrastructuren opgenomen in het wetsvoorstel.
Het aangekondigde EU-brede kader voor regulatory sandboxes is evenmin opgenomen in het voorstel. Wel heeft de Commissie een voorstel voor een Raadsaanbeveling voor een gemeenschappelijk EU-referentiekader voor en definitie van deze testomgevingen gepubliceerd. Met regulatory sandboxes kunnen innovatieve bedrijven onder toezicht van de overheid hun producten testen onder versoepelde of aangepaste regelgeving. Deze sandboxes worden momenteel alleen nog maar op nationaal niveau gecoördineerd en nog niet op Europees niveau. Het voorstel moet fragmentatie tegengaan en leiden tot snellere commercialisering van innovatieve producten.
Het voorstel voor een Innovatieverordening is complementair aan de Startup and Scaleup Strategy. Deze strategie richt zich op het ontwikkelen, naar de markt brengen en opschalen van Europese innovaties. Dit moet het concurrentievermogen van de EU versterken. De Commissie heeft haar voorstel voor deze nieuwe innovatiewet tegelijk met een voorstel voor de herziening van EU-aanbestedingswetgeving gepubliceerd. Dit laatste voorstel richt zich enkel op aanbesteding van innovaties op commerciële schaal. Veel R&D-aanbestedingsactiviteiten, waaronder pre-commerciële aanbesteding, vallen buiten deze bestaande wetgeving. Daarom neemt de Commissie dit nu apart op in de nieuwe Innovatieverordening.
Het voorstel zal worden behandeld door het Europees Parlement en de Raad via de gewone wetgevingsprocedure. Over de Raadsaanbeveling voor regulatory sandboxes beslist alleen de Raad.
Register now: Neth-ER Network Conference 2026
Concurrentiekracht en strategische autonomie opnieuw centraal in State of the Union
Neth-ER publishes recommendations for dual-use R&I in Horizon Europe 2028–2034
Canada en de EU streven naar intensievere samenwerking op Erasmus+ en Horizon Europe